Filmler ve Belgeseller serisinde bilgisayar bilimleri, bilişim dünyası ve programlama temalı video, film ve belgesel paylaşımları yapılacaktır. Bahsedilen paylaşımlara ait görseller, açıklamalar, fragmanlar ve gerekirse bazı bağlantılar eklenecektir. Filmlerin kendileri paylaşılmayacaktır. İlgilenenler bir şekilde bunlara erişebilir. Bu paylaşımların amacı bilişim dünyasına ait bilgi, birikim, kültürü artırıp hayal gücüne destek olmaktır. Aynı zamanda bilişim dünyasına özgü medyada neler üretilmiş diye arayan bilgisayar bilimcilerine de aradıklarını bulma kolaylığı sağlamış oluyoruz.

Serinin ilk paylaşımını Alan Turing üzerine yapmak istiyorum. Zira kendisi bilgisayar bilimlerinin oluşmasına öncülük etmiş önemli şahsiyetlerden birisidir. Başarılarla dolu bir hayat ve trajik bir sona sahip olan Turing günümüz bilgisayarlarına nasıl gelindiği bilinmesi açısından göz ardı edilmemelidir.

1. Breaking the Code

Andrew Hodges’in “Alan Turing: Enigma” kitabı önce tiyatroya (1987) daha sonra bu filme, son olarak da The Imitation Game’e (ileride incelenmiştir) uyarlanmıştır . Filmde bilgisayar bilimcisi ve matematikçi olan Alan Turing’in özellikle savaş sonrası yaşadıklarına daha çok odaklanılmış. Çocukluğu ve Bletchley Park’taki yaptığı işlere hızlıca bir geçiliyor. Turing’in homoseksüelliği ve sonrasında yaşanan trajik olaylara değinilmiş. Ancak, 27 yaşında Bletchley Park’a gelen Turing için daha genç ve ona benzeyen bir aktör seçilebilirdi. Film oldukça yavaş ve sıkıcı ilerliyor. Ara ara gençliğine ve savaş zamanına gidip gelmeler oluyor. Ağırlık olarak Turing’in eşcinselliği üzerinde duran film, “Bir insanın cinsel tercihi ülkeye hizmetinden daha ağır basabilir mi” sorusunu irdeliyor. Özellikle sonlara doğru işlediği ‘cürümün’ haberini alan İngiliz İstihbaratına verdiği ayar güzeldi. Bunu, Turing’in maruz kaldığı uygulamalardan ötürü 2009’da İngiliz hükümetinin kendisinden özür dilemesiyle daha iyi anlıyoruz.

Yönetmen: Herbert Wise
Senarist : Andrew Hodges (book), Hugh Whitemore (play)
Yıl : 1996

Yukarıdaki Youtube videosu İspanyolca olduğudan filmi bulmakta biraz zorlanabilirsiniz. Bu linkten filmi indirebilir, bu linkten de ingilizce altyazısına ulaşabilirsiniz.

2. Enigma

2.Dünya Savaşı sırasında İngilizlerin istihbarat üssü olarak kurduğu Bletchley Park’a genç bir matematikçi olan Jericho tekrar çağırılır. Sevgilisini kaybeden ve bunalım geçiren Jericho takım arkadaşlarıyla Almanların Enigma şifreleme makinesini kırmaya çalışırlar. Jericho ve yeni kız arkadaşı Hester, içine, ölen eski sevgilisininde karıştığı İngiliz Gizli Servisinin kendilerine kurduğu oyunu farkederler. Film Robert Harris’in “Enigma” adlı kitabından uyarlanmıştır. Filmin Alan Turing’le bir ilgisi yoktur. Hatta bazı otoriteler Turing’in homoseksüelliğine karşı heteroseksüel ve dahi bir karakterle çıkmak için filmin yapıldığını söylemektedir. Enigma ve İngiliz Gizli Servisi’nin çevirdiği dolaplar hakkında bilgi sahibi olmak için izlenebilir.

 

Yönetmen: Michael Apted
Senarist : Robert Harris (novel), Tom Stoppard (screenplay)
Yıl : 2001

3. CodeBreaker

20. yüzyılın en büyük bilgisayar bilimcisi ve matematikçisi olan Alan Turing’in kısa ve trajik hayat hikayesini anlatan bir film. Aslında tam olarak bir film denilemez. Karşılıklı soru-cevap tarzında bir röportaj diyebiliriz. Çünkü, Turing bir psikiyatrist olan Dr. Franz Greenbaum’a hayatındaki iniş ve çıkışları anlatıyor. Çocukluğunu, II. Dünya Savaş’ında oynadığı rolü, başarılarını, eşcinselliğini ve kendisine yapılan zulümleri yalın bir şekilde aktarıyor. Kısa hayatının gerçekte de son 18 ayını bu Dr. Franz’la geçirmiş. Filmde Steve Wozniak gibi uzmanların yorumları yer alırken aynı zamanda yaşadığı döneme tanıklık eden kişileri de görebiliyoruz.

Yönetmen: Clare Beavan, Nic Stacey
Senarist : Craig Warner
Yıl : 2011

4. The Imitation Game

Turing hakkında son olarak çekilen film Yapay Oyun diye çevrilen The Imitation Game’dir.  Diğerlerine nazaran eli yüzü düzgün bir yapım olmuş denilebilir. Yapay Oyun, 1952’de Turing’in evine hırsız girmesi üstüne olayı soruşturan polisin mağdur Turing’e karşı tavır aldığı bir sahneyle başlıyor ve Turing’in geçmişine, çocukluğuna yolculuk yaptığımız geriye dönüşlerle sürüyor. Alan Turing’in II. Dünya Savaşı’nda Almanların şifreli iletişim aracı olan Enigma’yı kırma hikayesi konu alınıyor. Tarihçilere göre Enigma’nın kırılmasıyla savaş 2 yıl önce bitti ve yaklaşık 14 milyonun insanın hayatı kurtarıldı. Film, yine Andrew Hodges’in “Alan Turing: Enigma” kitabından uyarlanmıştır. Oldukça sürükleyici olan film Turing’in Bletchley Park’taki Enigma şifrelerini kırma üzerine yoğunlaşıyor. Güzel film tavsiye ederim.

Yönetmen: Morten Tyldum
Senarist : Graham Moore, Andrew Hodges
Yıl : 2014


-Ben bir savaş kahramanıyım yok suçlu mu?
-Sizi yargılayamam

The ımıtatıon game (2014)

5. La Drôle de guerre d’Alan Turing

“Alan Turing’in Savaşı veya Hitleri Nasıl Yendi” adlı belgeselde Turing’in hayatını bir çizgi karakter eşliğinde takip ediyoruz. Çocukluk, gençlik, savaştaki gösterdiği kahramanlık, bilgisayar bilimine yaptığı katkılar ve trajik ölümünü onun hayatını kaleme alanlar ve yakın arkadaşlarının ağzından dinliyorsunuz.

Yönetmen: Denis van Waerebeke
Senarist : Mathilde Damoisel, Denis van Waerebeke
Yıl : 2015

6. The Strange Life and Death of Dr Turing

Turing’in çalışma arkadaşları ve “eşi” Joan Clarke ile yapılan röportajlardan oluşan 1992 BBC yapımı bir belgesel. Belgeselde savaş öncesi Alan’ın mantık ve matematiğe olan ilgisi daha sonra ise savaşta Enigma kodlarını kırma başarısı son olarak ise savaş sonrası yapay zekanın kuramsal temellerini atması ve trajik ölümü üzerine değiniliyor.

Bölüm 1

Bölüm 2

Yönetmen: Christopher Sykes
Senarist : Christopher Sykes
Yıl : 1992

7. The Turing Enigma

2011 yapımı olan bu filmde Alan Turing bir “düzenbaz” olarak karşımıza çıkıyor. 100. yaş gününde Turing’e ait şifreli bir mesaj ortaya çıkıyor. Bu mesajın çözülmesi halinde Turing akademik ölümsüzlüğe kavuşuyor ve dünya bir kaosa sürükleniyor. Bu filmi YouTube’dan ingilizce altyazı ile izleyebilirsiniz.

Yönetmen: Pete Wild
Senarist : Pete Wild
Yıl : 2011

8. Sekret Enigmy

1933’te Polonyalı üç matematikçi (Rejewski, Rozycki, and Zygalski) 1928’den II. Dünya Savaş’ı sonuna kadar Almanlar tarafından kullanılan ve kırılamaz denilen Enigma adlı makineyi kırmanın bir yolunu bulurlar. Bu üç matematikçi Polonya Ordusu Şifre Bürosu adına hem kod kırmaya hem de Enigma makinelerinin kopyalarını üretmek için gizlice çalışırlar. 1939’da Almanlar Polonya’yı işgal etmeden iki hafta önce üretilen kopya Enigmalardan birisini İngiltere’ye diğerini de Fransa’ya gönderirler. İşgal sırasında Şifre Bürosu Fransızlardan yardım alarak Bükreş’e kaçar. Şifre kırıcılar, Almanlar Bükreş’ten kaçmaya zorlayana kadar şifre kırma işinde Fransa’ya yardıma devam ettiler. İşkencelere rağmen Nazilere bildiklerini anlatmayı reddettiler. Savaş sonunda Churchill, Polonya’nın şifre kırma işini gizli tutacağına dair söz verir. Bu film, Polonyalıların katkılarının tanınmasını sağlamıştır.

Yönetmen: Roman Wionczek
Senarist : Stanislaw Strumph-Wojtkiewicz, Roman Wionczek
Yıl : 1979

Alan Turing’in hayatı ve başarıları sinema dünyası için oldukça verimli. O yüzden ileride başka film ve belgesel çekildiğinde buraya eklenecektir.